15 december 2014 | Tim van der Meer, Partner

Risicokapitaal vindt vaker zijn weg naar kleinere bedrijven

Het Financieele Dagblad – Private-equityhuizen rukken op in het midden- en kleinbedrijf. Ze hebben veel geld voorhanden en kunnen verkopers van bedrijven zekerheid van financiering bieden. Dat signaleert het expertteam van Dutch Corporate Finance Association (DCFA) na analyse van de Nederlandse overnamemarkt. ‘Investeerders zijn meer geneigd om in mkb-bedrijven te stappen dan voor de kredietcrisis’, verklaart Alexander den Boer van DCFA, een club van zo’n tweehonderd overnameadviseurs.

Meer rendement

De animo voor het mkb heeft alles te maken met de beschikbaarheid van kapitaal. Vermogende (oud)ondernemers tonen een grote bereidheid deel te nemen in fondsen die risicodragend participeren in kleine en middelgrote bedrijven. De geldschieters kunnen daarmee meer rendement maken dan met geld op de bank.

‘Het aantal fondsen groeit en ook de omvang ervan neemt toe’, constateert Tim van der Meer van DCFA. Zat het kapitaal voorheen gebundeld bij bekende partijen als Antea, Ecart, Synergia en Greenfield Capital, nu is die kring veel groter. Mkb-bedrijven die extern kapitaal zoeken, kunnen zeker kiezen uit zo’n twintig participatiemaatschappijen, nog afgezien van de investeringsvehikels die welgestelde ondernemers en families zelf bestieren. Relatieve nieuwkomers zijn Standard Investment, Foreman Capital, Mentha Capital en het beursgenoteerde Value8. Tezamen hebben de investeerders vele honderden miljoenen euro’s te verdelen.

Eigenaren van mkb-bedrijven moeten wel wennen aan het idee dat ze hun levenswerk aan een investeringsgroep verkopen. ‘Ze associëren private equity met het grote bedrijfsleven en zien hierin niet direct een kans om een exit te realiseren’, zo stelt Van der Meer.

Huiverig

Maar de scheidende ondernemer heeft niet altijd zo veel keus. Opvolgers zijn vaak niet bemiddeld genoeg om de oude eigenaar uit te kopen. En de banken zijn huiverig om zulke opvolgingsprocessen te financieren. De verkoper is in dat geval vaak gedwongen een deel van de opbrengst terug te pompen in het bedrijf in de vorm van een achtergestelde lening.

Wil hij liever boter bij de vis, dan kan een investeerder uitkomst bieden. ‘Deze heeft geld om de eigenaar uit te kopen en biedt kapitaal om de onderneming te laten groeien’, licht Den Boer toe. In zijn eigen adviespraktijk ziet hij een groeiend aantal mkb-deals tot stand komen met hulp van private equity.‘Vóór de crisis was de score één op de zes transacties, nu één op de vier.’

Nieuwkomer

Het jonge Amsterdamse MKB Fonds is een van de snel opkomende partijen in de overnamemarkt. Zonder te bogen op een jarenlange reputatie kan deze investeerder gemakkelijk aan geld komen, stelt het DCFA-panel vast. Dit gebeurt via uitgifte van obligaties. In relatief korte tijd is een bedrijvenportefeuille opgebouwd met een omzet van €100 mln en 600 werknemers. Het kapitaal gaat naar gezonde familiebedrijven waar het opvolgingsvraagstuk speelt. Van Ruiten Food in Leeuwarden past in dat beeld. MKB Fonds nam in augustus een belang in deze 75 jaar oude vlees- en maaltijdenfabrikant. De oude directie kon daarmee een stap terug doen.

Oprichters leggen een fundament, investeerders maken verdere groei mogelijk. Schoenen- en tassenontwerper Fred de la Bretonière heeft dit najaar in Karmijn Kapitaal de financiële steunpilaar gevonden om over de grens actiever te worden. Het Amsterdamse Karmijn krijgt een meerderheidsbelang in het modebedrijf dat met zijn exclusieve merken groeiende interesse in het buitenland wekt. Naast de twaalf eigen winkels in Nederland is een eerste zaak in België geopend. De grondlegger, die 69 jaar is, blijft aan de onderneming verbonden als designer.

Groeigeld

Financiering van expansie is de rode draad in de strategie van menig private-equityhuis. Berk Partners stapte dit najaar in de Brabantse leverancier van hydraulische cilinders WDH met het oog op de potentie van de internationale offshore- en baggermarkt. Berk beheert een vermogen van €40 mln, bijeengebracht door gefortuneerde (oud)ondernemers. Grondlegger is de vroegere autocoureur Ben Pon, die zich in 1990 liet uitkopen bij familiebedrijf Pon Holdings, de importeur van Volkswagen.

Investeringsgroepen werken graag met een boegbeeld. Dat schept vertrouwen en maakt het gemakkelijker om kapitaal in beheer te krijgen. Zo kan Synergia bij de lancering van een nieuw fonds steunen op betrokkenheid van de Brabantse industrieel Wim van der Leegte, bekend van zijn familiebedrijf VDL.

Ook individuele zakenmensen roeren zich nadrukkelijker op de overnamemarkt. Zij werken met eigen vehikels en bouwen naar eigen inzicht een portefeuille van bedrijven op. Tot die groep behoort Dick Burger, eigenaar van materieelverhuurder Buko in Beverwijk. Hij is dit jaar flink actief met zijn investeringsmaatschappij Scheybeeck. Na participaties in Etro (onderhoud van vastgoed) en uitzendbureau Consolid nam Buko dit najaar een belang in Vos Logistics, een van de grootste transporteurs van Nederland. Met het geld kunnen de banken worden uitgekocht die eigenaar werden toen de wegvervoerder in nood verkeerde.

Loyaal

Rijke ondernemers en families kenmerken zich door een lange adem. Anders dan een fondsbeheerder hoeven ze geen rekening te houden met beleggers die snel resultaat willen zien. Dat maakt het mogelijk voor langere tijd deel te nemen. De eigenaren van rederij NileDutch gingen in 1998 in zee met NPM Capital omdat dit investeringsvehikel van de zakenfamilie Fentener van Vlissingen niet per se de macht en de meerderheid eiste. De relatie bestaat nog steeds. ‘Het is een loyale aandeelhouder gebleken’, zegt medeoprichter en bestuursvoorzitter Wim van Aalst van NileDutch in het relatiemagazine van NPM.

Vooral jongere bedrijven staan open voor de inbreng van vermogende particuliere investeerders, blijkt uit onderzoek van de adviestak van KPMG. Is een onderneming echter al vele generaties in de familie, dan ligt het moeilijker en wordt de traditie van interne opvolging minder gemakkelijk doorbroken.

Volgens DCFA-deskundige Van der Meer kijkt een directeur-eigenaar veel rationeler naar opvolging dan tien jaar geleden. ‘Als kinderen niet geschikt zijn of andere ambities hebben, krijgen ze het bedrijf niet opgedrongen door hun vader. Verkoop aan een externe partij is dan een logische stap.’

Marktlink